Een verhaal kan veel personages hebben. Sommige zijn grappig. Andere mysterieus. Sommige duiken maar even op en blijken honderd pagina’s later plots belangrijk.

Dat mag allemaal.Maar één ding moet zo snel mogelijk duidelijk zijn:

Wie volg ik?

Dit is het hoofdpersonage. Het belangrijkste personage.

En bijna even belangrijk:

Wat wil die persoon?

Dat tweede noemen we het dramatische doel.

In essentie gaat het om een bijzonder eenvoudige vraag: wat probeert je hoofdpersonage te bereiken?

Hoe sneller de lezer daarop een antwoord krijgt, hoe beter.

Zodra je als lezer weet wie je volgt én waar die persoon naartoe wil, ontstaat er richting. Je begrijpt waarom scènes belangrijk zijn. Je weet wat er op het spel staat. En vooral: je hebt iets om mee mee te leven.

Maak het eenvoudig

Neem Saving Private Ryan.

Vanaf de landing in Normandië volgen we Captain Miller. Niet veel later krijgt hij een duidelijke opdracht: hij moet met zijn mannen op zoek naar soldaat James Ryan, wiens broers zijn omgekomen in de oorlog, en hem veilig naar huis brengen.

Dat is het. Een man moet een andere man vinden.

Niet bijzonder ingewikkeld. Maar wel glashelder.

Hetzelfde geldt voor Gladiator. Maximus verliest zijn positie, zijn gezin wordt vermoord en hij wil uiteindelijk afrekenen met Commodus, de man die daarvoor verantwoordelijk is.

Wraak. Ook dat is geen revolutionair concept.

En toch zijn de twee films allesbehalve simpel.

Dat is belangrijk om te begrijpen.

Veel beginnende schrijvers denken dat een goed verhaal noodzakelijk een ingewikkeld uitgangspunt nodig heeft. Dat het hoofdpersonage iets origineels, intellectueels of bijzonder gelaagds moet nastreven.

Helemaal niet.

Het doel mag eenvoudig zijn. Het moet vooral duidelijk zijn.

Zoek iemand. Red iemand. Win iets. Ontsnap. Vind de waarheid. Neem wraak. Kom thuis.

Het zijn eenvoudige doelen, maar precies daardoor kunnen we er als lezer of kijker onmiddellijk in mee.

De complexiteit komt later.

Het doel staat in steen gebeiteld

Zodra je dat dramatische doel gekozen hebt, moet je er ook respect voor hebben.

Je hoofdpersonage mag niet plots besluiten dat het allemaal eigenlijk niet zo belangrijk meer is.

Stel je voor dat Captain Miller halverwege Saving Private Ryan een charmante Française ontmoet, verliefd wordt en tegen zijn mannen zegt dat ze Ryan maar zonder hem moeten gaan zoeken.

Dan ben je de lezer kwijt. Niet omdat verliefd worden geen interessante verhaallijn kan zijn, maar omdat het hoofdpersonage zijn eigen missie niet meer ernstig neemt.

En als hij er zelf niet meer in gelooft, waarom zou jij dat als kijker of lezer dan nog doen?

De missie is heilig.

Er kunnen zijwegen zijn. Verleidingen. Twijfels. Obstakels. Je hoofdpersonage mag (en moet wellicht) op een bepaald moment zelfs denken dat hij niet meer verder kan.

Maar uiteindelijk moet hij blijven volharden op de weg die hij in het begin is ingeslagen.

Het doel hoeft niet groots te zijn

Een dramatisch doel hoeft trouwens helemaal niet te draaien om oorlog, moord of wraak.

Soms is iets ogenschijnlijk banaals veel interessanter.

In Ken Loachs Raining Stones probeert een straatarme vader koste wat het kost genoeg geld bij elkaar te harken om zijn dochter een mooie jurk te kunnen geven voor haar eerste communie.

Dat is zijn doel.

Geen wereld die gered moet worden. Geen seriemoordenaar die gevangen moet worden.

Een jurk.

Voor hem betekent die jurk veel meer dan stof. Het gaat over waardigheid. Geloof. Trots. Vaderschap. Over het gevoel dat hij zijn dochter ondanks zijn armoede toch iets wil kunnen geven. Misschien hoopt de vader dat zijn dochter later zal kunnen ontsnappen aan de armoede, doordat ze al eens proeft van luxe.

Precies daardoor wordt dat kleine doel groot.

Ook in The Full Monty is het uitgangspunt eenvoudig. Werkloze staalarbeiders proberen geld te verdienen door een stripact op te zetten.

Dat is op papier bijna banaal. Maar onder dat doel zitten schaamte, vriendschap en aangetaste eigenwaarde.

Het dramatische doel is dus niet noodzakelijk waar je verhaal écht over gaat. Het is de motor die het verhaal vooruitduwt.

De diepere betekenis kan daaronder groeien.

Maak het je hoofdpersonage moeilijk

Nu komt het leuke gedeelte.

Zodra je weet wat je hoofdpersonage wil, moet je ervoor zorgen dat hij het vooral niet gemakkelijk krijgt.

Integendeel. Als auteur mag je op dat vlak een behoorlijk onaangenaam mens worden. Zelfs een beetje sadistisch.

Je personage wil iets. Jij zorgt ervoor dat het bijna onmogelijk wordt.

Titanic.

Jack wordt verliefd op Rose.

Fijn.

Maar Rose behoort tot een wereld waar Jack helemaal geen toegang toe heeft. Ze reist eerste klas, is verloofd met een steenrijke hufter en zit gevangen in een sociale klasse die mijlenver van de zijne verwijderd is.

Als Jack verliefd was geworden op een vrijgezelle vrouw die toevallig naast hem in derde klas sliep, hadden ze misschien samen een drankje genomen en was het snel beklonken met een handje op een aangedampt raam.

Hetzelfde principe zie je in Jaws.

Het doel is eenvoudig: de haai moet worden gestopt. Maar Spielberg geeft ons natuurlijk geen wat uit de kluiten gewassen makreel. Zelfs geen nukkige killer whale.

Hij geeft ons een monsterhaai die sterker, slimmer en gevaarlijker lijkt dan alles wat de mannen tegenover hem kunnen zetten.

Het doel blijft eenvoudig. De weg ernaartoe wordt verschrikkelijk moeilijk.

Dat is precies wat je wilt.

Wat is je personage bereid op te offeren?

Een sterk dramatisch doel heeft bovendien een prijs. Als je personage iets echt wil, moet hij bereid zijn daarvoor iets op te geven.

Tijd. Geld. Veiligheid. Een relatie. Zijn reputatie. Misschien zelfs zijn leven.

Hoe hoger de prijs wordt, hoe beter wij begrijpen hoe belangrijk het doel voor hem is.

Je hoeft dat niet uit te leggen.

Laat hem ervoor betalen.

Iemand die zegt dat hij alles voor zijn dochter zou doen, is niet automatisch interessant.

Iemand die daadwerkelijk zijn huis verkoopt, zijn job riskeert of de wet overtreedt om haar te helpen, wordt dat wel.

Gedrag overtuigt altijd meer dan woorden.

Show. Don’t tell.

Precies daar ontstaat ook respect voor een hoofdpersonage.

Niet omdat hij perfect is. Niet omdat hij altijd de juiste keuzes maakt. Maar omdat hij blijft proberen.

Stel jezelf dus één simpele vraag

Wanneer je je hoofdpersonage ontwikkelt, hoef je in het begin niet meteen zijn volledige jeugd, favoriete gerecht, sterrenbeeld en traumatische ervaring tijdens het schoolfeest van 1998 te kennen.

Begin eenvoudig: wat wil deze persoon?

Formuleer het liefst in één zin.

Hij wil zijn verdwenen dochter vinden.

Zij wil bewijzen dat haar broer onschuldig is.

Zij wil weg uit haar huwelijk.

Hij wil voldoende geld verdienen om zijn dochter een communiejurk te kopen.

Als je dat niet eenvoudig kunt formuleren, is de kans groot dat je niet weet waar je verhaal werkelijk over gaat. En als jij het niet weet, dan de lezer zeker ook niet.

Geef je hoofdpersonage een doel.

Maak dat doel helder.

Maak het moeilijk bereikbaar.

Laat hem ervoor betalen.

En laat hem vooral niet opgeven.

Want als je hoofdpersonage zijn eigen missie loslaat, doet je lezer waarschijnlijk hetzelfde.